<< มะนาว >>

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Citrus aurantifolia Swing.

ชื่อวงศ์ : Rutacear

ชื่อสามัญ : Lime, Common Lime หรือ Sour lime

ชื่ออื่น : ลูกนาว(ภาคใต้) ส้มมะนาว, มะนาว, มะลิว , ส้มนาว (เชียงใหม่)

ลักษณะ : ไม้ยืนต้นขนาดเล็ก เป็นพุ่ม สูง 2-4 เมตร กิ่งอ่อนมีหนาม ใบไม้เรียงสลับ รูปไข่ รูปวงรีหรือรูปไข่ กว้าง 3-5 ซม. ยาว 4-8 ซม. เนื้อใบมีจุดน้ำมันกระจาย ขอบใบหยักเล็กน้อย ปลายและโคนใบมน ก้านใบมีครีบเล็กๆ ดอกเดี่ยวหรือช่อ ออกที่ปลายกิ่งและที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาว กลิ่นหอมอ่อนๆ ร่วงง่าย ผลกลมเกลี้ยง เปลือกบางเรียบ มีน้ำมาก รสเปรี้ยวจัด ฉ่ำน้ำ เปลือกผลมีน้ำมัน กลิ่นหอม รสขม

สรรพคุณ :

• ใบ ต้มเอาน้ำกิน เป็นยาแก้ไอ ละลายเสมหะ แก้ท้องอืด ท้องเสีย ช่วยขับลม และทำให้เจริญอาหาร
  
  
• ผล คั้นเอาน้ำกินเป็นยาแก้กระหายน้ำ แก้ร้อนใน เป็นยาลดเสมหะ รสเปรี้ยวยังช่วยกัดเสมหะให้หลุดออกมาด้วย
  บำรุงธาตุ เจริญอาหารถ่ายพยาธิ และแก้เลือดออกตามไรฟัน เพราะมะนาวมีวิตามินซีมาก หรือผลดองเกลือใช้เป็นยาขับเสมหะ เนื่องจากในน้ำมะนาวมีกรดอินทรีย์หลายชนิด มีรสเปรี้ยวกระตุ้นให้มีการขับน้ำลาย และทำให้ชุ่มคอ อีกทั้งช่วยให้ผิวพรรณสดใสขึ้น และลดรอยด่าง ดำ เพราะในผิวมะนาวมีน้ำมันหอมระเหยหลายชนิด
  
  
• เปลือกผล, เปลือกผลแห้ง ต้มน้ำกินเป็นยาแก้จุกเสียดแน่นท้อง แก้ปวดท้อง ขับเสมหะ บำรุงกระเพาะอาหาร และขับลม
  
  
• รากสด แก้ฟกช้ำจากการถูกกระแทกหรือหกล้ม แก้ปวด และแก้พิษสุนัขกัด

ขนาดและวิธีใช้ :

• รักษาอาการท้องอืด ท้องเฟ้อ แน่นจุกเสียด เปลือกผล รสขม ช่วยขับลมได้ดี ใช้เปลือกผลสด 1/2 - 1 ผล ฝานเป็นชิ้นเล็ก ๆ บาง ๆ ชงด้วยน้ำเดือด ปิดฝาทิ้งไว้ 5-10 นาที ดื่มแต่น้ำขณะมีอาการ หรือหลังอาหาร 3 เวลา
  
  
• เป็นยาขับเสมหะ รักษาอาการไอ ระคายคอจากเสมหะ น้ำของผลมะนาวเปรี้ยวจัด โดยใช้น้ำจากผลที่โตเต็มที่ มีรสเปรี้ยวจัด เติมเกลือเล็กน้อย จิบบ่อย ๆ หรือจะทำน้ำมะนาวเติมเกลือและน้ำตาลเล็กน้อย
  
  
• เมื่อเด็กหกล้มหัวโนหรือฟกช้ำตามแขนขา ใช้น้ำมะนาวผสมกับดินสอพองพอกบริเวณที่โนจะทำให้เย็นและยุบเร็ว
  
  
• แก้ไอและขับเสมหะ ใช้ผลสดคั้นเอาน้ำใส่เกลือเล็กน้อยหรือคั้นเอาน้ำผสมน้ำผึ้ง (1 ต่อ 3 ส่วน) จิบบ่อยๆ หรือฝานบางๆ จิ้มเกลืออม
  
  
• แก้ไอ นำใบมะนาวหั่นเป็นฝอย ชงด้วยน้ำเดือด ดื่มแบบน้ำชา ช่วยลดไข้ และใช้อม กลั้วคอ ฆ่าเชื้อโรคได้ดี
  
  
• แก้ก้างติดคอ หั่นมะนาวเป็นชิ้นอมไว้ ค่อย ๆ กลืนน้ำมะนาว ทำสัก 2-3 ครั้งหรือจนกว่าก้าง จะอ่อนตัวหลุดออก
  
  
• ดับพิษแก้ปวดแสบปวดร้อน ผ่ามะนาวประคบตรงบริเวณที่เป็นแผล ช่วยบรรเทาอาการได้ดี
  
  
• แก้คันศีรษะ ใช้น้ำมะนาวนวดศีรษะให้ทั่ว ทิ้งไว้สักครู่ แล้วสระผมตามปกติ
  
  
• แก้สิว ใช้น้ำมะนาว 1 ช้อนชา ผสมไข่ขาว 1 ช้อนชา ตีจนเป็นเนื้อเดียวกัน แต้มที่ตุ่มสิว ทิ้งไว้ 30 นาที ล้างออกด้วยสบู่อ่อน ๆ สิวจะหายไป
  
  
• หน้าใส ใช้น้ำมะนาว 1 ช้อนชา ผสมน้ำผึ้ง 2 ช้อนโต๊ะ คนให้เข้ากัน ทาให้ทั่วใบหน้า ทิ้งไว้สักครู่
  ล้างออกด้วยน้ำสะอาดแล้วซับให้แห้ง ทำอาทิตย์ละครั้ง ผิวหน้าจะดูสดใส
  
  
• แก้ข้อศอก ส้นเท้าด้านดำ ใช้เปลือกมะนาวที่บีบน้ำออกหมดแล้ว นำมาขัด ๆ ถูผิว ส่วนที่ด้านหรือแตก เช่น ข้อศอกหรือส้นเท้า จะช่วยให้ผิวนุ่ม ชุ่มชื้น รอยด้านหรือแตกก็จะค่อยจางลง
  
  
• ลบรอยด่างดำที่ขาหรือขาลาย มีจุดด่างดำเล็ก ๆ หรือรอยแผลเป็นให้ใช้น้ำมะนาวบีบลงในดินสอพอง พอหมาด ๆ ทาบริเวณขาทุกคืน ก่อนนอนตื่นเช้าค่อยล้างออก รอยด่างดำ จะค่อยจางหายไป
  
  
• ผสมในน้ำอาบ ช่วยให้ผิวพรรณสดใส ฝานมะนาวออกเป็น 4 ส่วน ใส่ลงในน้ำที่จะอาบ นอกจากจะช่วยขจัดของเสียออกจากผิวแล้ว และยังทำให้ผิวพรรณสดใสอีกด้วย และทุกเช้าตอนตื่นนอน ดื่มน้ำอุ่นผสมมะนาว ก็จะช่วยขจัดสารพิษออกจากร่างกาย และช่วยให้ผิวพรรณสดใสอีกทางหนึ่ง
  
  
• แก้ปัญหาเล็บเหลือง สำหรับสาวๆ ที่แต้มสีเล็บบ่อยๆ อาจทำให้เล็บเหลืองได้ ให้ใช้สำลีชุบน้ำมะนาวแปะเล็บไว้สัก 10 นาที จะทำให้ คราบสีเหลืองค่อยๆ หายไป และยังทำให้เล็บแข็งแรงขึ้นด้วย
  
  
• ขจัดรอยเปื้อนยางผลไม้ เมื่อปอกผลไม้ที่มียาง ยางมักติดตามซอกเล็บ แก้ไขได้ โดยใช้เปลือกมะนาวที่บีบน้ำออกหมดแล้ว มาขัดๆ ถูๆ บริเวณที่เปื้อน คราบยางดำๆ จะหลุดลอกออก เล็บมือจะขาวสวยเหมือนเดิม
  
  
• แก้ลิ้นเป็นฝ้า ใช้สำลีชุบมะนาวเช็ดลิ้นวันละ 3 ครั้ง ฝ้าจะค่อยๆ จางหายไป
  
  
• แก้กลากเกลื้อน หิด ใช้น้ำมะนาวผสมผงกำมะถัน ทาก่อนนอน
  
  
• แก้ปูนซีเมนต์กัด ใช้น้ำมะนาวทา ตรงบริเวณที่ถูกปูนกัด
  
  
• แก้น้ำกัดเท้า ใช้น้ำมะนาวทาที่ตุ่มคัน ทิ้งไว้ให้แห้ง ล้างน้ำสบู่แล้วเช็ดให้แห้ง แล้วเอาแป้งทาตุ่มคัน จะหาย
  
  
• ดับกลิ่นเต่า ใช้น้ำมะนาวทารักแร้ ป้องกันกลิ่นเต่า
  
  
• แก้ไฟลวก น้ำร้อนลวก ให้เอาน้ำมะนาวชโลมบริเวณที่ถูก จะช่วยดับ พิษปวดแสบ ปวดร้อนได้
  
  
• โรคกระเพาะ ใช้เปลือกผลมะนาว ชงน้ำร้อนดื่ม เป็นยาขับลม และแก้โรคกระเพาะได้
  
  
• แก้ปวดท้อง ท้องอืดท้องเฟ้อ ใช้น้ำมะนาวผสมน้ำตาลกิน
  
  
• แก้ท้องร่วง ใช้น้ำมะนาวผสมกับน้ำสะอาดดื่ม
  
  
• ท้องผูก ใช้น้ำมะนาวค่อนแก้วกาแฟ ใส่เกลือเล็กน้อยดื่มทุกวัน เป็นยาระบายได้ดี และเจริญอาหาร
  
  
• แก้อาหารเป็นพิษ ใช้น้ำมะนาว น้ำปูนใส ใส่เกลือ ให้มีรสเค็ม กินครั้งละ 1 ช้อนโต๊ะ
  
  
• แก้ปัสสาวะกะปริบกะปรอย ใช้ใบมะนาวสด ต้มน้ำ ใส่น้ำตาลดื่ม
  
  
• แก้ระดูขาว ใช้น้ำมะนาว 2 ช้อนชา เกลือ น้ำตาล นิดหน่อย ผสมน้ำสุก ใส่น้ำแข็งกิน แก้สตรีมีระดูขาวมาก
  
  
• ฟอกโลหิต ใช้ใบมะนาว 7 ใบ ต้มน้ำกินครั้งละ 1 ถ้วยชา วันละ 3 เวลา
  
  
• แก้ไข้ทับฤดู ใช้ใบมะนาว 108 ใบ ต้มน้ำกิน
  
  
• ขับเสมหะทำให้ชุ่มคอ ใช้ผลมะนาวดองเกลือ จนเป็นสีน้ำตาล จิบน้ำตาล อมชุ่มคอ
  
  
• ยาแก้ฟกช้ำ ใช้รากสดต้มเอาน้ำกิน จากการถูกกระแทก หรือหกล้ม แก้ปวด และแก้พิษสุนัขกัด
  
  
• แก้คอแห้ง คั้นน้ำมะนาวใส่ช้อนแล้วเทลงคอ
  
  
• ขับเสมหะ ช่วยบรรเทาอาการเจ็บคอ คั้นน้ำมะนาวจากผลสด ผสมเกลือป่น จิบบ่อย ๆ หรือจะปรุงเป็นน้ำมะนาวโดยเติมน้ำตาลและเกลือ ปรุงรสให้จัดเล็กน้อยใช้ดื่มบ่อย ๆ หรือเอาเมล็ดมะนาวที่โขลกผสมพิมเสนมาชงกับน้ำร้อนดื่ม
  
  
• ป้องกันและรักษาโรคลักปิดลักเปิด ใช้เตรียมในรูปอาหารและเครื่องดื่ม
  
  
• แก้ซางในเด็ก นำเมล็ดมะนาวมาคั่วแล้วบดให้เป็นผง ชงหรือต้มน้ำดื่ม
  
  
• แก้ปวดฝี แก้พิษอักเสบ ใช้รากฝนกับเหล้าทาบริเวณที่เป็น
  
  
  

อ้างอิงจาก
คู่มือหมอชาวบ้าน ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2544 สำนักพิมพ์หมอชาวบ้าน, กรุงเทพฯ
สารศิลปยาไทย ฉบับที่ 4 สมาคมผู้ประกอบโรคศิลปแผนไทย เชียงใหม่
www.phuketjettour.com
www.phangngacity.com
www.tungsong.com